سياهكل به ديلمان و كنار رودخانهء شم‌رود قرار دارد و به نام تىتىكاروانسرا معروف است . « 11 » تاريخ بناى آن به درستى مشخص نشده است . ساختمان آن از سنگ و آجر و گچ ساخته شده و ضخامت ديوارهاى خارجى آن حدود 80 سانتيمتر است . اين بنا كه در حال حاضر روى آن را درختان بيشه‌اى پوشانده ، به شدت در حال تخريب و ويرانى است و به دليل دور بودن از مسير راههاى اصلى كمتر مورد توجه قرار گرفته است . 4 - 2 - 2 - 3 - آرامگاهها علاوه‌بر آرامگاههاى زيارتى كه در جاى خود تحت عنوان جاذبه‌هاى زيارتى بدان اشاره خواهد شد ، آرامگاههاى ديگرى متعلق به شخصيتهاى بنام در گيلان وجود دارند كه از نظر گيلانگردى قابل اهميت هستند . « 12 » سرشناس‌ترين اين آرامگاهها كه همه‌ساله مورد بازديد هزاران نفر قرار مىگيرند ، عبارتند از : الف - آرامگاه شيخ زاهد گيلانى : شيخ زاهد گيلانى پيشواى روحانى شيخ صفى الدين اردبيلى جد صفويان بود و به وصيت او اعضاى خانواده صفوى حتى در دورهء سلطنت و فرمانروائى براى شيخ زاهد گيلانى احترام خاصى قائل بودند . رابينو به نقل از تاريخ حسن بيگ روملو به واقعه‌اى اشاره مىكند كه طى آن جسد شيخ زاهد ، به دليل فراگيرى آب دريا توسط سلطان حيدر صفوى در حدود سال 861 هجرى به محل فعلى آن انتقال داده شده است . اين آرامگاه در سه كيلومترى شهر لاهيجان كنار جاده لاهيجان به لنگرود ساخته شده و روستاى شيخانه بر كنار آن قرار دارد . گنبد آن از كاشيهاى منقش آبىرنگ پوشيده شده است . ب - آرامگاه ميرزا كوچك خان : آرامگاه ميرزا كوچك جنگلى معروف به سردار جنگل در جنوب شهر رشت و در محلهء سليمان داراب واقع شده است . اين آرامگاه در سالهاى قبل از انقلاب و بنا به ملاحظات سياسى با تعمدى خاص از توجه مردم به دور نگهداشته مىشد . طى سالهاى انقلاب با شوروشوقى كه نسل جوان براى آشنائى با شخصيتهاى تاريخى منطقهء گيلان داشتند ، آرامگاه ميرزا كوچك خان مورد توجه قرار گرفت و به دنبال آن همه‌روزه تعداد زيادى براى ديدن آرامگاه اين آزادمرد گيلانى به محلهء سليمان داراب مراجعه مىكردند . در حال حاضر بناى ساده اما زيبائى بر روى قبر كوچك خان ساخته شده است . پ - آرامگاه كاشف السلطنه : حاجى محمد ميرزا معروف به كاشف السلطنه پس از اين‌كه در 1314 هجرى قمرى ( 1275 خورشيدى ) به عنوان ژنرال كنسول ايران به هندوستان رفت ، به آموزش فن چايكارى و تهيهء چاى پرداخت . در بازگشت از هندوستان مقدارى بذر و نهال چاى با خود همراه آورد و با كوششى زياد آن را در لاهيجان كاشت . او اولين كسى است كه كشت چاى را در گيلان مرسوم كرد و امروزه از بركت ابتكار و تلاش اوست كه هزاران چايكار گيلانى با كشت اين محصول باارزش زندگى خود را تأمين مىكنند . وى در 1308 خورشيدى ، هنگامىكه از چين و ژاپن برمىگشت و تجربيات تازه‌اى براى توسعه كشت و توليد چاى به دست آورده بود ، در راه بوشهر و در يك حادثه رانندگى كشته شد . آرامگاه او در شهر لاهيجان بر فراز تپه‌اى مشرف به باغهاى چاى كه كوه بيجار ناميده مىشود بنا شده است . نام او يادآور پرمصرف‌ترين نوشيدنى گرمى است كه شب‌وروز در تمامى نقاط ايران ، عموم مردم از آن استفاده مىكنند . 3 - 3 - جاذبه‌هاى زيارتى استان گيلان به دليل مخالفتهاى علنى و يا پنهانى كه هميشه با دستگاه خلافت عباسيان داشت ، پناهگاه مطمئنى براى بازماندگان امامان و ياران آنها بوده كه هميشه از فشار و تعقيب خلفا در آزار بودند . اين همسوئى سياسى در جهت مخالفت با دستگاه خلافت بغداد موجب مىشد كه پناهندگان با آغوش باز در ميان مردم پذيرفته شده و از احترام خاصى برخوردار باشند . از همين‌رو در گيلان تعداد زيادى از اماكن مذهبى و زيارتگاهها وجود دارند كه ملجأ و پناهگاه مردم است . فراوانى اين اماكن در حدى است كه تاكنون فهرست كاملى از آنان تهيه نشده است . آنچه كه دكتر منوچهر ستوده با زحمت و پشتكارى قابل تحسين گردآورى كرده و با توضيح و تفسير و عكس آن را در دو مجلد كتاب « از آستارا تا استارباد » منتشر كرده است ، تمامى اماكن مذهبى را شامل نمىشود . در گوشه‌وكنار دور از راههاى اصلى و اعماق جنگلها و كوهپايه‌ها و كوهستانهاى گيلان تعداد زيادى از مقابر وجود دارند كه تاكنون ناشناخته مانده‌اند . بسيارى از اين امامزاده‌ها تنها اهميت محلى دارند و فقط معدودى از آنها به دليل نزديكى بيشتر و انتساب نزديكتر به ائمه اطهار داراى اهميت منطقه‌اى بوده و به عنوان يك زيارتگاه همگانى در گيلان تلقى مىشوند . در كنار مرقد مطهر اين امامزاده‌ها مركزيتهاى شهرى كوچك و بزرگى شكل گرفته است . الف - امامزاده هاشم : امامزاده هاشم بن محمد از نوادگان حضرت على ( ع ) در 30 كيلومترى جنوب رشت ، بر كنار سفيدرود و بر بالاى تپه‌اى به همين نام قرار دارد . ساختمان آن به وسيلهء منوچهر خان معتمد الدوله تعمير شده و سپس طى جنگ جهانى اول به وسيلهء روسها از بين رفته است . پس از آن در دورهء رضا شاه ساختمان جديدى بر روى بناى سابق احداث شد كه در سالهاى اخير با توسعه و تجديد بناى اساسى و احداث ساختمانهاى زياد ، مغازه‌ها ، مهمانسرا و تأسيسات ديگر ، امروزه به عنوان يكى از مهمترين زيارتگاههاى اين ناحيه درآمده است . ب - امامزاده سيد جلال الدين اشرف : اين امامزاده در مركز شهر فعلى آستانه يا آستانه اشرفيه قرار دارد . سيد جلال الدين اشرف از اولاد حضرت امام موسى كاظم ( ع ) و برادر حضرت امام رضا ( ع ) است كه در اين مقبره مدفون شده است . بناى اوليه آن در سال 311 هجرى ساخته شده و تاكنون

--> ( 11 ) . تىتى پيشوند نام زنان و دختران در گيلان بوده است و نام اصلى برخى از زنان ، بزرگان و حكام محل با كلمهء تىتى تركيب مىشد . نگاه كنيد به : نشانيهائى از گذشتهء دور گيلان و مازندران ، جهانگير سرتيپ‌پور ، صفحهء 58 . ( 12 ) . در فصل ديگرى از كتاب حاضر در مورد زيارتگاهها ، بقعه‌ها و مزارها به تفصيل سخن گفته شده است .